BD138

ترانزیستور BD138

(Medium Power PNP Transistor – TO‑126 Package)

مشخصات فنی کلیدی:

• نوع ترانزیستور: PNP، قدرت متوسط (Medium Power)
• پکیج: TO‑126 (پلاستیکی، دارای سطح فلزی پشت برای اتصال به هیت‌سینک)
• ولتاژ کلکتور–امیتر (Vceo): −60 V (علامت منفی نشان‌دهنده نوع PNP است)
• ولتاژ کلکتور–بیس (Vcbo): −60 V
• ولتاژ امیتر–بیس (Vebo): −5 V
• جریان کلکتور (Ic): حداکثر −1.5 A (در لحظه تا −3 A)
• جریان کلکتور پیوسته (Ic continuous): −1.5 A
• جریان کلکتور لحظه‌ای (Ic peak): −3 A
• توان تلفاتی (Ptot): حدود 12.5 وات (در دمای 25 °C با هیت‌سینک مناسب)
• گِین جریان (hFE): بین 63 تا 250 (بسته به نوع و دسته مانند BD138‑10، BD138‑16)
• فرکانس گذر (fT): ≥ 80 MHz
• ولتاژ اشباع (Vce(sat)): حداکثر −0.5 V (در Ic = −1.5A، Ib = −150mA)
• نوع مکمل: BD137 (NPN نوع مشابه)

کاربردها:

• مدارهای تقویت‌کننده صوتی (Audio Amplifiers) در کلاس‌های AB / B (به عنوان بخش PNP در مدار Push‑Pull)
• درایور ترانزیستورهای توان بالاتر (PNP Driver)
• سوئیچینگ توان متوسط (برای بارها با پلاریته منفی یا کنترل خط زمین)
• مدارات تنظیم‌کننده ولتاژ خطی (Linear Regulators)
• مبدل‌های کوچک DC‑DC و اینورترهای سبک
• درایورهای LED پرقدرت و بالاست‌های CFL کوچک

ویژگی‌های برجسته:

• ترانزیستور PNP قدرت متوسط با عملکرد حرارتی مناسب.
• مکمل NPN آن BD137 برای طراحی‌های تقویت‌کننده متقارن (Push‑Pull).
• تحمل ولتاژ و جریان برابر با BD139 ولی با پلاریته معکوس.
• پکیج TO‑126 با قابلیت نصب روی هیت‌سینک جهت دفع مؤثر گرما.
• فرکانس کاری بالا (تا حدود 80 MHz) برای کاربردهای صوتی و سوئیچینگ عمومی.

نکات طراحی و استفاده:

• چیدمان پایه‌ها (از روبرو):1️⃣ B (Base)2️⃣ C (Collector)3️⃣ E (Emitter)(پین شماره ۲ کلکتور است و با سطح فلزی پشت قطعه مشترک بوده و معمولاً به هیت‌سینک متصل می‌شود.)
• هیت‌سینک: در کاربردهای جریان بالا یا کار مداوم، اتصال BD138 به هیت‌سینک ضروری است تا توان تلفاتی تا 12.5 W به‌درستی دفع شود.
• درایو بیس: برای اشباع کامل، سیگنال بیس باید نسبت به امیتر منفی‌تر باشد (در ترانزیستور PNP یعنی نزدیک‌تر به زمین). مقاومت بیس معمولاً 1kΩ – 10kΩ انتخاب می‌شود.
• مکمل طراحی: استفاده هم‌زمان از BD137 (NPN) در طرح‌های تقویت‌کننده صوتی بسیار رایج است.
• حفاظت در برابر بارهای القایی: در بارهای مانند موتور یا رله، استفاده از دیود هرزگرد موازی بار برای حذف ولتاژ برگشتی الزامی است.

✅ خلاصه:

ترانزیستور BD138 یک PNP قدرت متوسط در پکیج TO‑126 است که جریان تا 1.5 A و ولتاژ تا 60 V را تحمل می‌کند. این قطعه به‌دلیل توان تلفاتی بالا و پکیج قابل خنک‌سازی، برای مدارهای صوتی، سوئیچینگ و تغذیه ولتاژ متوسط بسیار مناسب است. مکمل آن BD137 (NPN) بوده و این دو معمولاً به‌صورت جفت در مدارهای Push‑Pull استفاده می‌شوند.