TIP122 org

ترانزیستور TIP122 (NPN Darlington)

مشخصات کلی

• نوع: NPN دارلینگتون (Darlington Pair)
• پکیج: TO-220
• ولتاژ کلکتور-امیتر (Vceo): حدود 100V
• جریان کلکتور (Ic): تا حدود 5A (پیوسته)
• توان تلفاتی (Ptot): حدود 65W (با هیت‌سینک استاندارد)
• گِین جریان (hFE): معمولاً خیلی بالا (در محدوده‌ی طراحی اغلب چندین صد)، ولی مقدار دقیق به جریان و شرایط بستگی دارد.
• ولتاژ اشباع (Vce(sat)): به طور معمول بیشتر از ترانزیستورهای معمولی است (چون دارلینگتون دو پیوند دارد).

چرا دارلینگتون مهم است؟

TIP122 یک جفت ترانزیستور دارلینگتون است، بنابراین:

• جریان بیسِ کمتری برای روشن کردن درایور می‌خواهد (رانش راحت‌تر با مدارهای ضعیف‌تر)
• اما افت ولتاژ در حالت روشن (Vce(sat)) معمولاً بزرگ‌تر است ⇒ اتلاف توان بیشتر در بارهای جریان‌بالا.

کاربردها

• درایو بارهای DC با جریان چند آمپر (موتور کوچک، رله، شیر برقی، هیترهای سبک)
• سوئیچینگ در محدوده توان متوسط
• تقویت‌کننده‌های توان متوسط (کمتر رایج نسبت به ترانزیستورهای کم‌افت، ولی ممکن)

نکات طراحی ضروری (خیلی مهم)

1. هیت‌سینک: چون در حالت روشن افت ولتاژ نسبتاً بالاتر است، توان تلفاتی می‌تواند زیاد شود.
   • توان تقریبی:
   P≈VCE(sat)×IC P \approx V_{CE(sat)} \times I_C P≈VCE(sat)​×IC​
2. مدار درایو بیس: به دلیل دارلینگتون، معمولاً جریان بیس موردنیاز کمتر از یک ترانزیستور تکیِ با همان Ic است، ولی باز هم باید با محدوده Ib تضمینی کار کنید (برای اطمینان از اشباع).
3. برای بارهای سلفی: اگر بار شما سلفی است (موتور/رله)، حتماً دیود هرزگرد موازی بار قرار بدهید.
   • دیود معمولاً: روی مسیر معکوس به ترانزیستور بسته می‌شود تا جریان برگشتی را هدایت کند.

پین‌بندی (جهت نصب)

برای TO-220 معمولاً:

• از روبرو (روی بدنه، نوشته رو به شما):پایه‌ها به ترتیب B - C - E هستند (بسته به دیتاشیت/سازنده کمی ممکن است تفاوت جزئی در جزئیات چاپ وجود داشته باشد، اما در عمل رایج همین است).

اگر خواستی، عکس قطعه‌ات را بفرست تا دقیق بگم کدام پایه بیس/کلکتور/امیتر است.

مکمل آن

• معمولاً مکملِ هم‌خانواده در PNP با نام‌هایی نزدیک وجود دارد، ولی TIP122 خودش NPN است. اگر مدل مکمل موردنظر را می‌خواهی (مثلاً برای پل H یا Push-Pull)، بگو تا دقیق همان را پیشنهاد بدهم.